Erdem kavramı, ilk çağlarda “insanın bir işlevi en iyi şekilde yerine getirmesi” olarak tanımlanmıştır. Erdemli insan dediğimizde ise çoğumuzun aklına toplum kurallarına uyan, doğru, dürüst, kimseye karışmayan, çevreye zarar vermeyen biri gelir.

İnsanı insanlıktan çıkaran, değersizleştiren her şeye karşı olduğunu söyleyen ünlü Alman filozofu Nietzsche, erdem tanımını yeniden sorgular. Onun için erdem, herkesin beğendiği şey değildir, çoğu zaman, toplumun “kötü” dediği şeylerde bile “İyi’’nin gizli olduğunu belirtir.

Erdem, insanın kendini kandırmadan, kendi “iyi” anlayışı ile toplumun “iyi” anlayışı arasında nasıl bir ilişki olması gerektiğini kavrayabilmesidir.

Kendi karanlık yanlarını inkâr etmeden, onları tanımaktır. Hatasız olmak değil, hatalardan ders alabilmektir.

Hayatını, başkalarının çizdiği yoldan değil, kendi tutkularından ve değerlerinden yola çıkarak kurabilmektir. Kısaca erdem, öğrenilen ve öğretilebilen bir şeydir.

Erdemli insan, başkalarının söylediklerini körü körüne kabul etmektense, kendi aklını kullanan, kendi düşünen, kendi yolunu çizebilen kişidir. Bu tanım, toplumdan kendini soyutlamak, kalabalıklar ne yapıyorsa, tersini yapmak demek değildir ama herkes gibi olmak uğruna kendinden, benliğinden vazgeçmek de değildir.

Bizim yaşadığımız toplum çoğu zaman, sessiz kalmayı, biat ve itaat etmeyi erdem sayar, oysa biat ve itaat zayıf toplumların erdemidir . Gerçek erdem, cesaret ister. Mesela kahramanlığı esas alan bir toplumda, hür bir insanın özgürlüğünü sürdürmesine destek olmak, yani cesaret, önemli bir erdemdir.

Erdemli insan farklıdır, yaptığı davranışı başkalarına karşı sorumlu olduğu için değil, doğru bildiği ve kendini sorumlu hissettiği için yapar. Bugün baktığımızda toplumun geneli itaatkâr insanları “iyi” olarak tanımlar. Oysa iyi insan olmak, çoğu zaman sıradan olmaktır. Sıradan insanlar kahraman olamaz, kahramanlık; kendinden başkası için mücadele etmekle kahramanlık olur.

İnsan erdemli görünmeye çalışmaktansa, kendisi ile yüzleşmeyi, korkularını kabullenmeyi, gerektiğinde her şeye yeniden başlamayı göze almalıdır.

Kendi hayatını bir sanat eseri gibi şekillendiren erdemli insan, yaşanabilir bir dünya için mücadele eder. İnsanın, tüm canlıların yaşam alanı olan dünyada, çevreye zarar vermeden bulunduğu mekânı imar etme zorunluluğu vardır. Ahlak kurallarına bağlı medeni bir yaşam alanı oluşturma insanların elindedir.

İlk çağlarda “insanın bir işlevi en iyi şekilde yerine getirmesi” olarak tanımlan erdem kavramı, halen yaşanabilir bir dünya için insanların erdemli davranışını beklemektedir...