Akdeniz Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (AHBİB), küresel ölçekte artan belirsizlikler, yüksek girdi maliyetleri ve jeopolitik risklerin gölgesinde geçen 2025 yılında 1,88 milyar dolar ihracat gerçekleştirerek güçlü ve dengeli bir performans ortaya koydu.

AHBİB Yönetim Kurulu Başkanı Veysel Memiş, 2025 ihracat verilerinin sektörün klasik emtia ihracatından uzaklaşarak işlenmiş, markalı ve katma değerli ürünlere dayalı daha dirençli bir yapıya geçtiğini net biçimde ortaya koyduğunu vurguladı. Başkan Veysel Memiş, “Ortaya çıkan tablo; krizleri yönetebilen, pazarda derinleşen ve katma değerli üretimi merkeze alan bir sektör yapısının somut göstergesidir.” dedi.

“KIRMIZI MERCİMEK, TÜM ÜRÜN GRUPLARI ARASINDA LİDERLİĞİNİ SÜRDÜRDÜ”

2025 yılı Ocak-Aralık dönemindeki bölge ihracatını ürün gruplarına göre değerlendiren Başkan Veysel Memiş, bakliyat çeşitlerinin 423 milyon dolarlık ihracat değeriyle sektör toplamı içinde yüzde 23 pay alarak ilk sırada yer aldığını kaydetti. Bakliyat alt kalemleri içinde kırmızı mercimeğin 297,4 milyon dolar değer ve yüzde 16’lık pay ile tüm ürün grupları arasında liderliğini sürdürdüğünü aktaran Başkan Veysel Memiş, “Kalite, tedarik sürekliliği ve lojistik avantajlarımız, kırmızı mercimeği küresel pazarda rekabetçi bir ürün haline getirdi.” diye konuştu.

AHBİB’in pastacılık ürünleri ihracatında istikrarlı ve katma değer odaklı bir performans sergilediğini bildiren Başkan Veysel Memiş, bu ürün grubunda yüzde 4 artışla 384,7 milyon dolar değere ulaştıklarını aktardı. Pastacılık ürünlerinin bölge ihracatındaki toplam payının yüzde 21 düzeyinde ortaya çıktığını belirten Başkan Veysel Memiş, “Pastacılık ürünleri, emtia ağırlıklı ihracattan katma değerli gıda ihracatına geçişimizin en net göstergelerinden biridir. 2025 rakamları, bu alandaki üretim kabiliyetimizin ve marka gücümüzün kalıcı hale geldiğini ortaya koymuştur.” dedi.

Başkan Veysel Memiş, sektörün üçüncü büyük taşıyıcı kolonunu oluşturan bitkisel yağlarda, 2025 yılında dalgalı emtia fiyatlarına rağmen yüzde 30 artış sağlayarak 222,5 milyon dolar değere ulaştıklarını belirtti. Bitkisel yağlardaki bu yükselişin, ham maddeye dayalı ticaretten uzaklaşılarak işlenmiş, markalı ve katma değerli ürünlere yönelimin somut bir sonucu olduğunu vurgulayan Başkan Veysel Memiş, “Bitkisel yağlar, 2025 yılında ihracatımızın en stratejik ve en dirençli alanlarından biri oldu. Dalgalı emtia fiyatlarına rağmen değer bazlı büyümeyi başardık. Bu, sektörümüz adına son derece kıymetli bir kazanımdır.” dedi.

Bitkisel yağlar grubunun lokomotif ürünü olan ayçiçek tohumu yağında, 2025 yılında 99,9 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirerek bir önceki yıla göre yüzde 21’lik artış kaydettiklerini belirten Başkan Veysel Memiş, soya yağı ve fraksiyonlarında 88,1 milyon dolar değere ulaşılırken, yıllık bazda yüzde 46’lık artış yakaladıklarına dikkati çekti.

“179 ÜLKE ARASINDA İLK ÜÇ SIRADA IRAK, SURİYE VE İRAN YER ALDI”

AHBİB’in yıllık ihracatını ülkelere göre büyüteç altına alan Başkan Veysel Memiş, varlık gösterilen 179 ülke arasında ilk üç sırada Irak, Suriye ve İran’ın yer aldığını belirtti. Ülke bazlı ihracat dağılımının, Akdenizli ihracatçıların yalnızca geleneksel pazarlara değil, yeni ve yükselen pazarlara da aynı anda erişebilen esnek bir yapıya kavuştuğunu gösterdiğini vurgulayan Başkan Veysel Memiş, şunları söyledi: “2025 yılı, pazar çeşitliliğinin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Tek bir bölgeye bağımlı kalmadan, riskleri yayarak istikrarımızı korumayı başardık. Ocak–Aralık döneminde Irak, 249,5 milyon dolarlık ihracat değeri ve yüzde 14’lük payıyla AHBİB’in en büyük pazarı olmaya devam etti. Temel gıda ürünlerinde Irak pazarındaki güçlü konum, Akdenizli ihracatçıların süreklilik ve tedarik güvenilirliği açısından tercih edilirliğini pekiştirdi. Irak’ı yüzde 32 artış ve 172,3 milyon dolar değer ile Suriye, yüzde 59 artış ve 104,9 milyon dolar değer ile İran takip etti. Özellikle Suriye’ye yönelik ihracatta yaşanan artış, bölgenin yeniden yapılanma süreciyle birlikte gıda talebinin hızla yükseldiğini ortaya koydu. Yakın ve komşu pazarlardaki güçlü varlığımız, kriz dönemlerinde ihracatımızın sigortası niteliği taşıyor. Bu coğrafyada Türkiye, güvenilir tedarikçi konumunu net biçimde koruyor.”

Bölge ihracatında Afrika ülkelerinin AHBİB’in ihracatında dikkat çekici bir ivme yakaladığını belirten Başkan Veysel Memiş, “Sudan, 81,9 milyon dolarlık ihracat ile dördüncü sıraya yükselirken; Cibuti, yüksek oranlı artışla öne çıkan pazarlardan biri oldu. Kuzey ve Doğu Afrika’da artan nüfus ve temel gıda talebi, hububat ve bakliyat ihracatını destekleyen başlıca unsur oldu. Afrika kıtasını, sadece bugünün değil, geleceğin de en stratejik pazarlarından biri olarak görüyoruz. Bu bölgede kalıcı olmayı, kısa vadeli ticaretten çok uzun vadeli iş birlikleriyle hedefliyoruz.” dedi.

2025’te Almanya, İtalya, Hollanda, Fransa ve Birleşik Krallık gibi AB ülkelerinin, AHBİB’in ihracatında istikrarlı ancak seçici bir büyüme sergilediğini aktaran Başkan Veysel Memiş, ABD, Japonya, Kanada ve Güney Kore gibi uzak pazarlarda ihracat hacminin korunduğunu, özellikle evcil hayvan mamaları, özel gıda müstahzarları ve ambalajlı ürünlerin bu pazarlarda öne çıktığını kaydetti. (Haber Merkezi)